Strona główna
Co nowego ???
Pochodzenie komet
Grafiki dawnych komet
Komety od -466r. p.n.e.
Najważniejsze dane
Orbity komet w 3D !
Komety okresowe
Najjaśniejsze komety !
Bliskie Ziemi
Galeria zdjęć
Kometa Halley'a
Obserwacje komet
Uderzenie w Jowisza
Misje ku kometom
Rozpad komet
Roje meteorów
Nowe roje meteorów
Ciekawostki
Biografie
Aplety Java
Efemerydy online
Szukanie IAUC i MPEC
Linki
Starsze wiadomości ... (2) (*) im mniejsza liczba tym starsze wiadomości C/2003 K4 (LINEAR) powraca na nasze niebo :) - widoczna będzie nad płd. horyzontem C/2004 V13 (SWAN) ma bardzo małą jasność 78P/Gehrels - podobna jasnością do C/2004 Q1 (Tucker) C/2004 Q1 (Tucker) - już tylko dla jaśniejszych teleskopów (w Andromedzie) C/2004 R2 (ASAS) - polska kometa i to jaka ! Nowa kometa C/2004 S1 (Van Ness) - przejdzie blisko Ziemi 160P = P/2004 NL21 (LINEAR) C/2001 Q4 (NEAT) - przebój maja 2004 r. C/2004 H6 (SWAN) załamała się i ... Piękne zdjęcia komety C/2004 F4 (Bradfield) O komecie C/2002 T7 (LINEAR) C/2003 T4 (LINEAR) z maksymalną jasnością +3,4m w 2005 r. Moje zdjęcia komet : C/2004 F4 (Bradfield) i C/2001 Q4 (NEAT)
C/2003 K4 (LINEAR) - odkryta 28 V 2003 r. przez J. Younga (Table Mountain) i J. McGaha (Tucson)
pracujących przy projekcie LINEAR.W momencie odkrycia (w Łabędziu) miała jasność +16,5m, warkocz długości 2' i komę średnicy 0,1'. Jasność absolutną tej komety oszacowano na aż (H0= 3.5) i przejdzie peryhelium 13 X 2004 r. w odległości (q= 1.02401534 AU). 16 II 2004 r. kometa miała jasność ok. +13.5m a od czerwca kometa stała się łatwym obiektem do znalezienia, nawet przez niewielkie lornetki 7x50. 28 VI 2004 r. miała jasność ok. +7.5m , komę 5' i DC= 5. Można też już dopatrzyć się krótkiego warkocza, jednak potrzebne są dobre warunki z ciemnym niebem. Wzór jasności zmienił się na bardzo korzystny i wygląda tak : m1 = 2.7 + 5 log d + 13.5 log r ( H0= 2.7 K1= 13.5 ) 4 VIII 2004 r. kometa C/2003 K4 (LINEAR) znajdowała się w Wolarzu i najlepiej obserwować ją było można wieczorem jak tylko niebo się ściemni. Kometa była widoczna na naszym polskim niebie do końca sierpnia 2004 r. Kometa powróci na nasze wieczorne niebo dopiero w lutym 2005 r. z jasnością ok. +8m Mapki z pozycją komety znajdziesz tu -->. Wydrukuj (przerysuj, ja tak robię bo nie mam drukarki) i w drogę :) Niestety kometa spłata nam figla i nie pokaże swojej potęgi. W momencie przejścia przez peryhelium będzie po przeciwnej stronie Słońca niż my na Ziemi. 
Kometa od (28 IX 2004 r. 19:18 UT)
została zarejestrowana na zdjęciach z SOHO LASCO C3 i poruszała się w kierunku prawy-dół. Z pola widzenia C3 zniknęła ok. 12 X 2004 r. Na zdjęciach widać warkocz komety lecz aby go dostrzec trzeba podprocesować zdjęca (zmniejszyć nasycenie kolorów, a także odwrócić je).
Co więcej ok 5 X 2004 r. dołaczyła do niej kometa C/2004 R2 (ASAS), która zagościła na zdjęciach z C3 do ok. 10 X 2004 r. zbliżając się bardzo do Słońca. Zobacz grafikę z trasami obu komet W okolicach 6-7 X 2004 r. komety znajdowały się najbliżej siebie. Oczywiście kometa C/2004 R2 (ASAS) poruszała się w strone "lewa-góra" przechodząc bardzo blisko Słońca. Była też znacznie jaśniejsza od komety C/2003 K4 (LINEAR) lecz po przejściu przez peryhelium kometa gwałtownie straciła na jasnoći ... Kometę C/2003 K4 (LINEAR) mogliśmy (płn. półkula Ziemi) podziwiać do 2 IX 2004 r. (z jasnością do ok. +6.2m). Następnie na skutek małej elongacji nie była obserwowana z Ziemi lecz widoczna była na zdjęciach z satelity SOHO. Potem od 11 XII 2004 r. stała się widoczna tylko dla obserwatorów z południowej półkuli Ziemi. Niestety kometa bardzo dziwnie się zachowała i straciła na jasności i miała wówczas ok. +7.0m Najbliżej Ziemi przeszła w Wigilię 24 XII 2004 r. (delta= 1.15279 AU) świecąc z jasnością +7.2m (niewidoczna w Europie)  Kometa znów powraca na nasze niebo. Należy jej wypatrywać na wieczornym niebie od 1 II 2005 r. nad południowym horyzontem. A więc jak tylko się ściemni należy jej szukać nisko 10°-14° nad horyzontem.
Do obserwacji komety wystarczy niewielki teleskop lub nawet lornetka (lecz tu potrzebne bedzie ciemne niebo). Najlepsze warunki do jej obserwacji zapanują do 10 II 2005 r. (później Księżyc będzie przeszkadzał). Od 26 II 2005 r. znów nastanie ciemne niebo bez Księżyca lecz kometa już bedzie miała mniejszą jasność niż na początku lutego. Przestanie być widoczna ok. 23 III 2005 r. Kometa ma obecnie (13 I 2005 r.) jasność +7.9m , komę= 6' oraz stopień kondensacji DC=3 Obecna orbita: --------------------------------------------------------------------- C/2003 K4 (LINEAR) MPC 52315 Epoch 2004 10 02.0 TT = JDT 2453280.5 T 2004 10 13.7154 TT MPC q 1.023621 (2000.0) P Q z -0.000352 Peri. 198.4401 -0.9693859 +0.0876852 +/-0.000000 Node 18.6752 +0.0032790 +0.9386026 e 1.000360 Incl. 134.2527 -0.2455203 -0.3336712 From 2244 observations 2003 May 28-2004 July 9, mean residual 0".5. Wcześniejsze dane astrometryczne (do wyliczania orbity programem FIND_ORB): MPEC 2004-K52 (2004-05-30) MPEC 2004-L08 (2004-06-03) MPEC 2004-L29 (2004-06-06) MPEC 2004-M11 (2004-06-16) MPEC 2004-M38 (2004-06-23) MPEC 2004-M72 (2004-06-30) MPEC 2004-N33 (2004-07-07) MPEC 2004-O38 (2004-07-30) MPEC 2004-P21 (2004-08-05) MPEC 2004-P43 (2004-08-12) MPEC 2004-Q05 (2004-08-19) MPEC 2004-Q37 (2004-08-26) MPEC 2004-R07 (2004-09-02) MPEC 2004-R44 (2004-09-09) ---------------------------------------------------------------------  C/2003 K4 (LINEAR)
Przejdzie przez gwiazdozbiory: Łabędź -> Lis -> Strzała -> Orzeł -> Strzała -> Lis -> Łabędź -> Lutnia -> Herkules -> Wolarz -> Panna -> Kruk -> Hydra -> Centaur -> Żagiel -> Kil -> Malarz -> Rylec -> Rzeka Erydan
C/2004 V13 (SWAN) - kometę tę wypatrzył Michael Mattiazzo 30
XI 2004 r. na czterech fotografiach wykonanych w 9 XI 2004 r. przez instrumenty SWAN
satelity SOHO. Kometa następnie weszła w pole widzenia LASCO C3 gdzie 16 XII 2004 r.
wypatrzył ją John Sachs. Podzczas przejścia przez peryhelium będzie widoczna
na LASCO C3 Warto wówczas na nią spojrzeć i obserwować jej zachowanie bowiem kometa może nagle pojaśnieć i rozpaść się na części. Może też przetrwać zbliżenie do Słońca :) Obecna orbita:
---------------------------------------------------------------------
C/2004 V13 (SWAN)
Epoch 2004 12 21.0 TT = JDT 2453360.5
T 2004 12 21.154 TT MPC
q 0.18087 (2000.0) P Q
Peri. 92.705 +0.422837 +0.866492
Node 207.689 -0.872964 +0.468051
e 1.0 Incl. 34.821 +0.243194 +0.173552
From 116 observations 2004 Dec. 16-20.
---------------------------------------------------------------------
Wstępne obliczenia orbity mogą być obarczone sporym błędem. Należy poczekać na
więcej danych obserwacyjnych.
Jak na narazie można stwierdzić, że kometa jest widoczna na LASCO C3, a od 1 I 2005 r. stanie się widoczna na wieczornym niebie zaraz po zachodzie Słońca. Według obecnych danych ma mieć wówczas jasność +8.2m Jednak cały czas będzie się trzymać blisko Słońca. Najlepsze warunki do jej obserwacji zapanują w połowie stycznia 2005 r. Wzbije się tylko kikanaście stopni nad horyzontem, a jasność jej będzie szybko maleć. Koniunkcje Date godz UT JD Odległość Objekt mag. kometa m1 2004-12-29 12:06 2453369.0041667 1°10'52'' M 75 (gr. kul) +9.5 C/2004 V13 +7.4 2005-01-04 19:30 2453375.3125000 0°42'47'' Zet Cap +3.7 C/2004 V13 +8.9 2005-01-05 22:06 2453376.4208333 0°10'07'' M 30 (gr. kul) +8.5 C/2004 V13 +9.2 2005-01-13 08:00 2453383.8333333 0°31'58'' 86 Aqr +3.9 C/2004 V13 +10.5 2005-01-24 15:00 2453395.1250000 1°35'34'' Bet Cet +2.0 C/2004 V13 +12.1 2005-02-03 20:30 2453405.3541667 0°20'56'' Tau Cet +3.5 C/2004 V13 +13.4 26 XII 2004 r. Ken-ichi Kadota sfotografował tę kometę za pomocą CCD. Jasność komety na zdjęciach wyniosła zaledwie +10.1m czyli znacznie mniej niż oczekiwano. Jasności CCD są zazwyczaj mniejsze niż jasności wizualne, lecz szansa zaobserwowania komety drastycznie spadła. Prawdopodobnie C/2004 V13 podzieliła los swojej niedawnej poprzedniczki C/2004 R2 (ASAS) i nie przetrwała pomyślnie peryhelium. Póki co nikt wizualnie nie zaobserwował tej komety ;( Przejdzie przez gwiazdozbiory: Wężownik -> Strzelec -> Koziorożec -> Wodnik -> Wieloryb -> Rzeka Erydan -> Orion
78P/Gehrels - kometa odkryta rankiem 29 IX 1973 r. przez Toma Gehrelsa (Palomar Mountain, Kalifornia, USA).
W momencie odkrycia miała jasność tylko +15.5m i komę 3' oraz była w elongacji aż 158° od Słońca. Okres komety obecnie wynosi ok. 7.22 lat a poprzednie peryhelia przechodziła w latach (1973, 1981, 1989, 1997 i 2004 r.) Obecna orbita: --------------------------------------------------------------------- 78P/Gehrels MPC 52321 Epoch 2004 11 11.0 TT = JDT 2453320.5 T 2004 10 27.0675 TT MPC q 2.008183 (2000.0) P Q n 0.1364659 Peri. 192.9623 +0.7259384 -0.6855284 a 3.736400 Node 210.5472 +0.6403269 +0.7030521 e 0.462535 Incl. 6.2527 +0.2509880 +0.1891258 P 7.22 From 438 observations 1973-2004, mean residual 0".8. ---------------------------------------------------------------------Obecnie kometa znacznie pojaśniała i stała się widoczna dla niewielkich teleskopów. Obecnie ma ok.+10.0m DC=3 i Dia = 1.5 (średnica komy) Znajduje się na prawo od Hiad i Plejad, a na lewo od Wieloryba. 12 XI 2004 r. znajdzie sie w największej elongacji od Słońca, aż 175.8° czyli będzie prawie w opozycji. Wówczas to kometa będzie miała minimalny warkocz co jest chyba oczywiste :) Kometa najwyżej w deklinacji była 11 IX 2004 r. i to tylko 18°44' Peryhelium przeszła 27 X 2004 r. w odległości (q= 2.008183 AU) a najbliższe zbliżenie do Ziemi nastąpiło 8 XI 2004 r. (delta= 1.02280463011133 AU) Oto jakie oceny jasności jej wyznaczono w ostatnich dniach : 2004-11-04.82 m1=10.4 DC=3 Dia.=2.5' A. Baransky (Ukraine) 2004-11-07.50 m1=10.2 DC=6 Dia.=1.8' Y. Nagai (Japan) 2004-11-07.88 m1=10.0 DC=? Dia.=2.3' G. Sostero (Italy) 2004-11-08.90 m1=10.2 DC=2 Dia.=1.5' J.P.Navarro Pina (Spain) 2004-11-09.92 m1= 9.6 DC=3 Dia.=1.2' J.P.Navarro Pina (Spain)Wynika z tego, że 78P/Gehrels jest bardziej rozmyta niż kometa C/2004 Q1 (Tucker) lecz są raczej do siebie podobne. Obie komety są w dużej elongacji, w dobrym położeniu na niebie, a w obserwacjach nie będzie przeszkadzał Księżyc, który zbliża się do nowiu :))) Zachęcam do obserwacji póki C/2004 Q2 (Machholz) jest nisko ;) 78P/Gehrels
Przejdzie przez gwiazdozbiory: Baran -> Byk -> Baran -> Byk -> Orion -> Bliźnięta
C/2004 Q1 (Tucker) - kometę odkrył Roy A. Tucker (Tucson, Az, USA)
22 sierpnia 2004 r. w Wielorybie (RA = 02h 42m 22.35s Dec= +01° 51' 45.4''). Odkrycia dokonał na zdjęciach CCD z 350 mm reflektora f/5 który znajduje się w Goodricke-Pigott Observatory. W momencie odkrycia miała jasność +14.8m zanajdowała się w odległości (delta= 1.847080 AU) od Ziemi i (r= 2.400882 AU) od Słońca. Obecna orbita: --------------------------------------------------------------------- C/2004 Q1 (Tucker) MPC 52905 Epoch 2004 12 21.0 TT = JDT 2453360.5 T 2004 12 06.8669 TT MPC q 2.046701 (2000.0) P Q z +0.005388 Peri. 32.9693 +0.6627783 -0.6804336 +/-0.000010 Node 22.1301 +0.3683713 -0.0672112 e 0.988972 Incl. 56.0868 +0.6519413 +0.7297210 From 702 observations 2004 Aug. 22-Oct. 23, mean residual 0".4. ---------------------------------------------------------------------Kometa przejdzie przez peryhelium 6 XII 2004 r. o 20:45:44 UT w odległości (q= 2.046701 AU) a więc daleko od Słońca. Najbliżej Ziemi już przeszła 23 X 2004 r. (delta= 1.14918171641533 AU), a największą jasność (+10.0m) ma osiągnąć ok. 15 XI 2004 r. a więc praktycznie już ;) Początkowe efemerydy wskazywały iż kometa w maksimum jasności osiągmie ok +13.0m jednak obserwacje komety wykazały iż jest ona jaśniejsza o 3 mag. ! i osiągnie ok. +10.0m Parametry jasności na dzień dzisiejszy są bardzo optymistyczne (H0= 0.5 K1=30.0) Tak więc jest to obecnie jedna z jaśniejszych komet widocznych na niebie (zaraz po C/2004 Q2 i C/2003 K4). Warto poświęcić jej chwilką czasu i odszukac ją w listopadową noc, zwłaszcza że znajduje się w bardzo dogodnym miejscu na niebie bo w Andromedzie (między Beta i Delta Andromedy). Orbita już jest dostępna :) mapki też już zrobiłem ! < patrz niżej > C/2004 Q1 (Tucker)
Przejdzie przez gwiazdozbiory: Wieloryb -> Baran -> Ryby -> Andromeda -> Kasjopeja
C/2004 R2 (ASAS) - czyli (All Sky Automated Survey) to projekt w pełni polski, założony przez Prof. Bohdana Paczyńskiego (Uniwersytet w Princeton). Projekt ASAS zajmuje się przeglądaniem całego nieba i poszukiwaniu gwiazd zmiennych różnego typu i nowych. Znajduje też nowe komety. Instrumenty ASAS pracują w obserwatorium (Las Campanas Observatory, La Serena) w Chile. Kometę C/2004 R2 (ASAS) zarejestrowano 3 IX 2004 r. ok. 9:35:38 UT (pozycja RA= 6h 49.4m Dec= -19° 35' czyli w Wielkim Psie 3° od Syriusza) na zdjęciu wykonanym przez ASAS-3V (obiektyw Minolta 200/2.8 o średnicy 70 mm !!! + CCD 2Kx2K AP-10 (Apogee Inc) + [filtr V] obejmująca wycinek nieba 8.8° x 8.8°) W momencie odkrycia znajdowała się w odległości (delta= 0.96833446 AU) od Ziemi i (r= 1.06478 AU) od Słońca mając jasność ok. +12.6m Oficjalne potwierdzenie o odkryciu komety zostało zgłoszone do IAUC 9 IX 2004 r. (IAUC 8402 - dostępne od ok. 9 X 2004 r.) przez Dr. hab. Grzegorza Pojmańskiego pracownika Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszwskiego. Znaleziono też jedno wcześniejsze zdjęcie komety z 1 IX 2004 r. ASAS-3 "obserwował" tę kometę także 8 IX 2004 r. oceniając jej jasność już na +11.4m i spory ruch własny.  A teraz najciekawsze.
Kometa przejdzie przez peryhelium 7 X 2004 r.
w odległości zaledwie (q= 0.11279 AU) od Słońca. Tak bliskie peryhelium sprawi iż kometa będzie widoczna od 5-10 X 2004r.
na zdjęciach z SOHO LASCO C3
Nie wiadomo jaką jasność będzie miała przechodząc blisko Słońca gdyż na dzień dzisiejszy kometa bardzo szybko jaśnieje :))))
i może być naprawdę jasna. Być może będzie jaśniejsza od komety C/2004 F4 (Bradfield) i jest szansa, że wytworzy równie
piękny i długi warkocz. Istnieje też ryzyko iż kometa nie przetrwa przejścia przez peryhelium i się rozpadnie
pod wpływem siły grawitacyjnej Słońca. Tak się dzieje z małymi kometami typu SOHO. Jeśli jest to dość duża kometa
to przetrwa zbliżenie do Słońca.
Może też się zdarzyć, że kometa rozpadnie się (będąc już z Polski widoczna) i gwałtownie pojaśnieje jak to było z kometą C/1975 V1 (West) Parametry obu komet są bardzo podobne i może być ciekawie. Zobaczymy. Kometa obecnie (13 IX 2004 r.) nie jest widoczna z Polski. Stanie się u nas widoczna od ok. 15 X 2004 r. i to na niebie tylko wieczornym nad zachodnim horyzontem. Kometa dwukrotnie zbliży się do Ziemi. Pierwsze zbliżenie nastąpiło 2004-09-17 20:25 UT (delta= 0.84359092273071 AU, r= 0.716363335736326 AU, m1= +8,6m), a drugie nastąpi 2004-10-23 22:23 UT (delta= 0.899274419680275 AU, r= 0.605355290745067 AU, m1= +7.9m)
---------------------------------------------------------------------
C/2004 R2 (ASAS) MPC 52766
T 2004 10 07.896 TT MPC
q 0.11279 (2000.0) P Q
Peri. 5.362 -0.992890 +0.112682
Node 182.465 -0.111109 -0.761576
e 1.0 Incl. 63.174 +0.042718 +0.638204
From 50 observations 2004 Sept. 9-21.
Wcześniejsze dane astrometryczne (do wyliczania orbity programem FIND_ORB):
MPEC 2004-R48 (2004-09-09)
MPEC 2004-R71 (2004-09-13)
MPEC 2004-S32 (2004-09-20)
---------------------------------------------------------------------
Orbita komety C/2004 R2 (ASAS) ułożyła się w ten sposób iż przejdzie ona nad północnym biegunem Słońca. Tak więc należy spodziewać się dobrej widoczności komety na wieczornym październikowym niebie. Potem już tylko czekanie na to co pokaże C/2004 Q2 (Maccholz), a napewno pokaże ;) C/2004 R2 (ASAS)
Przejdzie przez gwiazdozbiory: Wlk. Pies -> Rufa -> Kompas -> Hydra -> Puchar -> Panna -> Wąż (Głowa) -> Herkules -> Wężownik -> Wąż (Ogon) -> Orzeł
160P/LINEAR - takie oznaczenie otrzymała kometa P/2004 NL21 (LINEAR). Odkryta została 15 VII 2004 r. przez program LINEAR. Natomiast 6 IX 2004 r. R. H. McNaught z obserwatorium Siding Spring Survey (teleskop Uppsala Schmidt + CCD) wykrył iż obiekt P/2004 NL21 o jasności +16.3m wykazuje właściwości kometarne ( MPEC 2004-S17 ) ( MPEC 2004-S18 ) Jednak kometę odkryto już wcześniej podczas poprzedniego zbliżenia do Słońca. Mike Meyer (Kelkheim) analizował zdjęcia programu NEAT i odnalazł tę kometę na zdjęciach z IX 1996 r. na których także miała +16.0m. Wobec tego Międzynarodowa Unia Astronomiczna (IAU) nadała komecie P/2004 NL21 (LINEAR) oznaczenie 160P/LINEAR :))) Kometa ma dośc odległe peryhelium (q= 2.082802 AU) i okres obiegu (P= 7.95 lat) Obecna orbita: --------------------------------------------------------------------- 160P/LINEAR MPC 52766 Epoch 2004 10 02.0 TT = JDT 2453280.5 T 2004 10 13.0215 TT MPC q 2.082802 (2000.0) P Q n 0.1240477 Peri. 17.9932 +0.9908586 +0.0695116 a 3.981776 Node 337.0619 -0.1272855 +0.7656612 e 0.476916 Incl. 17.2568 +0.0446950 +0.6394771 P 7.95 From 108 observations 1996-2004, mean residual 0".7. ---------------------------------------------------------------------
C/2004 S1 (Van Ness) - odkryta na zdjęciach 26 IX 2004 r. będąc na pograniczu Wieloryba i Barana. (RA= 03h 11m 20.77s i Dec.= +09° 33') Odkrycia dokonał M. E. Van Ness pracujący przy programie LONEOS - Lowell Observatory przy pomocy 590 mm teleskopu newtona typu kamera Schmidta + CCD. W momencie odkrycia miała +18.3m ! oraz komę 2' Następnej nocy 27 IX 2004 r. na nowy obiekt spojrzał J. E. McGaha z Sabino Canyon Observatory (Tucson, USA) przez 360 mm f/10 teleskop typu Schmidt-Cassegrain + CCD, a kolejnej J. Young z Table Mountain Observatory, Wrightwood przez 600 mm reflektor + CCD. Potwierdzono iż odkryty obiekt wykazuje właściwości kometarne. Kometa przejdzie przez peryhelium 8 XII 2004 r. w odległości zaledwie (q= 0.68064 AU). Natomiast wcześniej bo 14 X 2004 r. kometa C/2004 S1 (Van Ness) zbliży się znacznie do Ziemi na odległość (delta= 0.317 AU) będąc wówczas od Słońca (r= 1.278 AU). --------------------------------------------------------------------- C/2004 S1 (Van Ness) MPEC 2004-S84 T 2004 12 08.889 TT MPC q 0.68064 (2000.0) P Q Peri. 92.892 +0.089503 -0.950020 Node 19.214 -0.737303 -0.265084 e 1.0 Incl. 114.661 +0.669607 -0.164900 From 26 observations 2004 Sept. 26-29. Wcześniejsze dane astrometryczne (do wyliczania orbity programem FIND_ORB): MPEC 2004-S81 (2004-09-28) MPEC 2004-S84 (2004-09-30) --------------------------------------------------------------------- Niestety jest to bardzo słaba kometa i nie osiągnie większej jasności niż +15.0m ;( Szkoda bo byłaby to ciekawa kometa do obserwacji i umiejscowiona w dogodnym miejscu na niebie. A tak pozostało nam tylko o niej wspomnieć. Nic więcej ;) Nie jest to jednak kometa odkryta przez amatora, gdyż odkrywca M. E. Van Ness nie jest amatorem. Jest zawodowym astronomem pracującym przy profesjonalnych urządzeniach. Przejdzie przez gwiazdozbiory: Wieloryb -> Baran -> Ryby -> Pegaz -> Lis -> Delfin -> Strzała -> Orzeł -> Wężownik -> Skorpion -> Waga
C/2001 Q4 (NEAT) - odkryta 24 VIII 2001 r. przy pomocy 1,2 metrowego teleskopu
Schmidta znajdującego się na górze Palomar w USA przez S. H. Pravdo, E. F. Helin, i K. J. Lawrence
(z Jet Propulsion Laboratory, JPL). Zespół ten pracuje nad poszukiwaniem asteroid i komet bliskich
Ziemi tzw. program (NEAT) Near Earth Asteroid Tracking.W momencie odkrycia kometa miała jasność +20,0m Najbardziej oczekiwana kometa ostatnich lat !!! Jej jasność absoluna wynosiła aż, H= 3.5 Obliczenia jej orbity wskazują, że 6 V 2004 r. o 19:47:40 zbliży się do Ziemi na odległość (0.320969178240676 AU = 48.01 mln. km).Wtedy to osiągnie maksimum blasku +3.2m. W Polsce będzie widoczna od ok. 6 V 2004 r. (Wieczorem), chwilę po zachodzie Słońca w Wielkim Psie niedaleko Syriusza. C/2001 Q4 (NEAT) przejdzie peryhelium 16 V 2004 r. o 01:14:33 (q= 0.96195379 AU) w Raku niedaleko M44 (Żłobek) wysoko (35°) nad zachodnim horyzontem. Jasność jej wyniesie +3,8m i będzie oddalona od Ziemi o (0.435301885519296 AU = 65.12 mln. km) Od I 2004 r. kometa zaczęła bardziej jaśnieć. Zwiększyła swoją jasność absolutną do (H0= 3.0) i współczynnik aktywności (n= 3.6) 16 II 2004 r. kometa miała jasność m1= +6.9m, komę 7' i DC= 5.5 oraz warkocz 0.3° Wciąż jest jeszcze za mało obserwacji tej komety. Ostatnie obserwacje z 5 V 2004 r. wskazują na to, że kometa nie jaśnieje tak szybko jak przedtem i jej współczynnik aktywności wynosi (n= 0.6), a jasność absolutna (H0= 5.7) [ M1= 5.7 i K1= 1.5 inne oznaczenie, K1 = 2.5*n ] m1 = 5.7 + 5 log d + 1.5 log r co daje maksymalną jasność ok. +3.21m w dniu 6 V 2004 r. o 21:53. Na początku ok. 5 maja 2004 r. kometa miała jasność m1= +3.5m, komę 20' i DC= 6 oraz warkocz ok. 3° 
Tak więc od 7 V 2004 r. będziemy mogli (w Polsce) podziwiać kolejny spektakl na wieczornym niebie gdzie widoczna "gołym okiem" kometa przemknie przez niebo by już nigdy nie powrócić. Nie zmarnujmy tej okazji. Teleskopy, aparaty, lornetki, mapki i obserwujmy tę niezwykłą kometę odkrytą przecież w VIII 2001 r. !!! Kometa na dzień dzisiejszy (4 VIII 2004 r.) jest nadal widoczna przez lornetki 10x50 i jaśniejsze. Znajduje się w Wielkiej Niedźwiedzicy (Dużym Wozie) i ma jasność ok. +7.9m komę = 7' i DC = 5 . Przy ciemnym niebie można dopatrzyć się krótkiego warkoczyka. W sierpniu nastąpią też ciekawe koniunkcje komety (patrz niżej). Zachęcam do obserwacji. Koniunkcje 6 V 2004 r. o 6:54 znajdzie się 9°08' od Syriusza (Alf Cma) świecąc z jasnością +3.2m 7 V 2004 r. o 14:24 znajdzie się 0°58' od M47 (gr. otwarta) świecąc z jasnością +3.2m 7 V 2004 r. o 15:24 znajdzie się 2°15' od M46 (gr. otwarta) świecąc z jasnością +3.2m 10 V 2004 r. o 23:36 znajdzie się 6°31' od Procjona (Alf Cmi) świecąc z jasnością +3.3m 13 V 2004 r. o 22:06 znajdzie się 25°18' od Saturna (+0.1m) świecąc z jasnością +3.6m 15 V 2004 r. o 20:48 znajdzie się 30°58' od Marsa (+1.7m) świecąc z jasnością +3.8m 15 V 2004 r. o 15:54 znajdzie się 13°37' od Polluxa (Bet Gem) świecąc z jasnością +3.8m 15 V 2004 r. o 18:48 znajdzie się 1°01' od M44 (gr. otwarta) świecąc z jasnością +3.8m 17 V 2004 r. o 17:00 znajdzie się 32°19' od Jowisza (-2.1m) świecąc z jasnością +4.0m 18 VII 2004 r. o 3:06 znajdzie się 1°35' od Merak (Bet Uma) świecąc z jasnością +7.2m 21 VII 2004 r. o 6:42 znajdzie się 2°52' od M108 (galaktyka) świecąc z jasnością +7.3m 21 VII 2004 r. o 12:36 znajdzie się 3°40' od M97 (planetarna) świecąc z jasnością +7.3m 29 VII 2004 r. o 14:54 znajdzie się 2°55' od Dubhe (Alf Uma) świecąc z jasnością +7.5m Komecie nad zachodnim horyzontem będą towarzyszyć aż 4 planety: Wenus (-4,5m), Mars (+1,7m), Saturn (+0,2m) oraz Jowisz (-2,2m) 14 V 2004 r. kometa znajdzie się między Jowiszem a 3-ema pozostałymi planetami. Będzie to wymarzony okres do fotografowania komety C/2001 Q4 (NEAT) zwłaszcza z towarzystwem tych planet. Gorąco do tego namawiam i obiecuję, że umieszczę swoje i inne zdjęcia komety na stronie. Kilka ciekawszych zdjęć : 2003-10-03 do 2003-11-01 (na ar.geocities.com/astrosud/cometas.htm) 2003-11-13 (trzy komety) (na ar.geocities.com/astrosud/cometas.htm) 2003-10-23 (trzy komety) (na ar.geocities.com/astrosud/cometas.htm) C/2001 Q4 (NEAT)
Przejdzie przez gwiazdozbiory: Wielki Pies -> Jednorożec -> Mały Pies -> Rak -> Ryś -> Wielka Niedźwiedzica >>> efemeryda <<<  Galeria zdjęć
C/2004 H6 (SWAN) - odkryta 13 V 2004 r. na zdjęciach SWAN-a (instrument na SOHO)
przez X.-M. Zhou, K. Cernis i M. Mattiazzo. Znajdowała sie w gwiazdozbiorze Erydan i nie była widoczna
z Polski ("pod Słońcem").
Obecnie obserwatorzy z Australi oceniają jej jasność na +7.5m. Nadal znajduje się w Erydanie odległa od Ziemi o (delta= 1.361889 AU) a od Słońca o (r= 0.833304 AU). Peryhelium już przeszła 12 V 2004 r. (q= 0.77619 AU) lecz nie są to dość dokładne dane gdyż jest jeszcze za mało wyników obserwacji tej komety. Jasność absolutna wynosi H0= 7.3 , a współczynnik aktywności n=3.0 (lub K1=7.5) czyli rasowa kometa :))) 
Zdjęcie obok przedstawia niewątpliwie kometę. Fotografię wykonał Michał Kusiak z
Żywieckiego Koła Miłośników Astronomii - Antares
w dniu 17 III 2004 r. o 19:58 Kometa na tym zdjęciu ma ok. +6m i warkocz ok. 1°
W czasie ekspozycji tyko kometa C/2004 H6 (SWAN) mogła znaleźć się w kadrze, choć teraźniejsze efemerydy pokazują iż kometa w tym czasie powinna być w Orionie. Autentyczność zdjęcia potwierdził zawodowy astronom z Planetarium Śląskiego. Autor zdjęcia wysłał zawiadomienie o nowej komecie do Central Bureau for Astronomical Telegrams (CBAT) lecz do tej pory nie było odpowiedzi i kometa nosi nazwę SWAN. Jeśli zdjęcie rzeczywiście przedstawia nową nieodkrytą kometę to Michał Kusiak dołączyłby do takich znanych polskich odkrywców komet jak Jan Heweliusz (6 komet), Lucjan Orkisz (1 kometa), Antoni Wilk (4 komety), Władysław Lis (1 kometa), czy Konrad Rudnicki (także 1 kometa) "Po głębszej analizie zdjęcia i konsultacji (ale fachowo :) z innymi miłośnikami astronomii należy stwierdzić iż nie jest to niestety kometa C/2004 H6 (SWAN) lecz prawdopodobnie odblask od Saturna, który nie zmieścił się w kadrze. Taka jest więc wersja oficjalna !" Kometa nie jest jeszcze widoczna z Polski (28 V 2004 r.), ale będzie mniej więcej od 15 VII 2004 r. na porannym południowo-wschodnim horyzontem z jasnością ok. +7.5m Właściwie maksymalną jasność kometa osiągnie właśnie ok. 17 VII 2004 r. (+7.5m), a najbliżej Ziemi znajdzie się 26 VII 2004 r. (delta= 0.61318847 AU) Mapka z pozycją komety (1 V - 8 VIII 2004 r.) - widać wyraźnie jak układa się warkocz komety. Obecnie jest dość długi, a zacznie maleć w drugiej połowie VII 2004 r. (czyli od czasu kiedy u nas stanie się widoczna). Jeszcze mapka widoczności porannej komety dla Słońca -14° pod horyzontem. Kometa będzie w dużej elongacji nad południowym horyzontem górując w środku nocy. Pierwsze zdjęcie tej komety wygląda bardzo obiecująco. 2004-05-27 (140mm + CCD) Zrobiono je 27 V 2004 r. przy użyciu 140 mm obiektywu i kamery CCD (ekspozycja 5 min.). Kometa była 15° nad dość jasnym horyzontem jednak zdjęcie pierwsza klasa. Widać ok. 2° warkocz i silnie zbitą komę :) Niestety kometa C/2004 H6 (SWAN) zrobiła nam bardzo niemiłą niespodziankę i prawdopodobnie rozpadła się na kilka części tracąc na jasności o 2 magnitudo. 21 VI 2004 r. miała +7.7 mag, komę 7' i DC=6 , a 14 VII 2004 r. już tylko +9.5 mag, komę 2.5' i DC=1 (czyli bardzo rozmytą niemal zlewającą się z tłem). Oto zdjęcie z 11 lipca 2004 r. oraz z 14 lipca 2004 r. , ciężko tu się dopatrzyć komety, a co dopiero patrząc przez teleskop. Tak więc kometę tę można już spisać na straty. Szkoda bo wiązałem z nią spore nadzieje ;( zresztą nie tylko ja ... C/2004 H6 (SWAN)
Przejdzie przez gwiazdozbiory: Erydan -> Wieloryb -> Wodnik -> Orzeł
C/2004 F4 (Bradfield) - odkryta 23 III 2004 r. przez
William'a A. Bradfield'a z południowej Australii,
niedaleko Adelajdy. Jednak dopiero po 8 IV 2004 r. możliwa była ponowna obserwacja komety, także przez
innych obserwatorów już jako obiekt o jasności ok. +3m.
William A. Bradfield odkrył do tej pory 17 komet, a ta jest jego 18 ! Gratulacje ! William A. Bradfield jest obok : Shoemaker'a (32), Pons'a (26), Levy'ego (21), Brooks'a (21) jednym z najbardziej utytułowanym współczesnym odkrywcą komet. Jasność absolutna komety wynosi H0= 7.8 a współczynnik aktywności n= 2.92. Kometa przejdzie przez peryhelium 17 IV 2004 r. w odległości zaledwie (q= 0.1690 AU), a najbliżej Ziemi znajdzie się 19 IV 2004 r. (delta= 0.830 AU) Wstępna efemeryda nie jest zbyt dokładna, gdyż mało jest wykonanych obserwacji komety.
--------------------------------
C/2004 F4 (Bradfield)
--------------------------------
TP = 20040417.12 TT
q = 0.1690
e = 1.0
Peri. = 332.49
Node = 222.66
incl. = 63.21
H0 = 7.8
n = 2.93
--------------------------------------------------------------------------------
2004 TT R. A. (2000) Decl. Delta r Elong. Phase Mag. Gwiazd.
Apr. 5 2 05.53 - 1 44.5 1.288 0.469 18.8 43.4 6.1 Cet
7 2 07.42 - 1 40.8 1.227 0.412 17.9 48.3 5.6 Cet
9 2 08.68 - 1 29.6 1.159 0.353 16.9 55.4 4.9 Cet
11 2 08.75 - 1 03.7 1.085 0.294 15.5 66.0 4.2 Cet
13 2 06.59 - 0 07.6 1.005 0.238 13.6 82.6 3.3 Cet
15 2 00.31 + 1 51.7 0.923 0.191 10.3 109.6 2.4 Cet
17 1 48.03 + 5 43.1 0.856 0.169 5.1 148.4 1.9 Psc
19 1 32.28 +11 17.5 0.830 0.186 4.0 157.8 2.1 Psc
21 1 18.89 +16 57.2 0.845 0.231 10.3 128.6 2.9 Psc
23 1 09.74 +21 44.3 0.882 0.287 15.8 107.3 3.7 Psc
25 1 04.02 +25 36.7 0.929 0.346 20.1 92.6 4.4 Psc
27 1 00.66 +28 46.2 0.980 0.404 23.4 82.0 5.0 Psc
29 0 58.90 +31 23.7 1.031 0.462 26.2 74.1 5.6 Psc
May 1 0 58.23 +33 37.4 1.081 0.518 28.5 67.9 6.0 And
3 0 58.32 +35 33.3 1.130 0.573 30.4 63.0 6.5 And
5 0 58.93 +37 15.3 1.177 0.626 32.1 58.9 6.8 And
--------------------------------------------------------------------------------
Z powyższej efemerydy widać, że kometa przejdzie blisko Słońca zarówno rzeczywiście jak i kątowo. Dlatego w dniach 16 - 21 IV 2004 r. będzie widoczna na zdjęciach LASCO C3 satelity SOHO 
Pierwsze zdjęcia komety wykonał
Terry Lovejoys
za pomocą aparatu cyfrowego Canon 300D.
Do ok. 13 IV 2004 r. kometa była widoczna tylko z półkuli południowej Ziemi. Następnie 15 (20:18 UT) - 20 (9:54 UT) IV 2004 r. widoczna była na koronografie LASCO C3 z SOHO, osiągając jasność ok. -2.0m i rozmiary porównywalne ze Słońcem !!!  Zaczęło się oczekiwanie na pojawienie się komety na naszym porannym niebie.
22 kwietnia 2004 r. Michael Jäger i Gerald Rhemann sfotografowali kometę która jak się później okazała była jedną z piękniejszych komet ostatnich kilku lat. Zobaczcie zdjęcia które o tym świadczą :) Kometa pomimo szybkiego spadku jasności, rozwinęła wyjątkowo długi warkocz, który na fotografiach osiągał 20° !!! Ale tylko na zdjęciach. Wizualnie (według mojej oceny z dnia 27 i 28 IV 2004 r.) miał ok. 3° W Polsce początkowo kometę można było obserwować od ok. 24 IV 2004 r. od godziny ok. 3:00 (1:00 UT). Następne dni stawały się coraz dogodniejsze do obserwacji komety (wzbijała się coraz wyżej i nie przeszkadzał blask Księżyca) i tylko brak pogody mógł przeszkodzić w jej obserwacji. Oto moje skromne zapiski z obserwacji komety C/2004 F4 (Bradfield): 27 IV 2004 r. Pobutka o 2:00, kometę dostrzegłem dopiero o 2:41 Ledwo dostrzegalna przez lornetkę 10x50 lecz jak tylko zaszedł Księżyc i kometa wzbiła się wyżej, stała się lepiej widoczna. Była blisko gwiazdy 68 Psc i miała wyjątkowo długi warkocz (ok. 3°) skierowany w stronę del And . Zrobiłem komecie 3 zdjęcia o 2:49, 2:50 i 2:58 (Zenit 12XP + Auto Reuvouon 55/1.4 @ 1.4 czasy 30 sek., 1 min. 30 sek. i 40 sek.) Już o 3:05 niebo zaczęło się lekko rozwidniać, o 3:15 Droga Mleczna coraz bardziej słabła, kometa "traciła" swój warkoczyk.więcej na forum (Astronomia Amatorska)  Niestety Księżyc był nie ubłagany i od 29 IV 2004 r. przeszkadzał w obserwacji i fotografii (przede wszystkim) komety.
Nie znaczy to iż kometa stała się nie widoczna lecz poprostu potrzeba było już teleskopu lub "silnej" lornety do jej
dostrzeżenia :(
Od 6 V 2004 r. ponownie ujrzymy kometę bez przeszkadzającego Księżyca. Kometa będzie już okołobiegunowa więc wystarczy, że poczekamy aż się ściemni (najlepiej gdy Słońce schowa się -14° pod horyzont) i możemy zacząć szukać komety niziutko nad północnym horyzontem. Po pewnym czasie wzejdzie Księżyc i rozświetli gwieździste niebo z kometą w tle. Od 5 V 2004 r. kometa będzie widoczna całą noc, gdyż będzie okołobiegunowa i nie zajdzie pod horyzont.
Poza tym kometa przeszła blisko (9') innej komety C/2003 T3 (Tabur) w dniu 25 IV 2004 r. o 17:00 UT. Była to na tyle bliska koniunkcja iż obie komety można razem obserwować przez amatorskie większe teleskopy. C/2004 F4 (Bradfield)
Przejdzie przez gwiazdozbiory: Wieloryb -> Ryby -> Andromeda -> Kasjopeja
C/2002 T7 (LINEAR) - Odkryta 14 X 2002 r. przez program LINEAR. Jej jasność absolutna
wynosi H= 4.0 więc stanie się okazałym obiektem do obserwacji okiem nieuzbrojonym.Przejdzie przez peryhelium 23 IV 2004 r. (q= 0.613305 AU), a najbliżej Ziemi znajdzie się 19 V 2004 r. (0.26428 AU = 39,9 mln. km) i wtedy to osiągnie jasność -0.7m Niestety komety w jej maksimum blasku (17 V 2004 r.) nie będzie można dostrzec z terenu Polski, a nawet z półkuli północnej. Będzie znajdowała się dokładnie pod Słońcem (gór. 13:16) Więcej szczęścia będą mieli obserwatorzy z południowej półkuli Ziemi. Co ciekawe będą mogli obserwować dwie komety "gołym" okiem, gdyż w tym czasie będzie (połowa V 2004 r.) świeciła inna jasna kometa C/2001 Q4 (NEAT). Kometa w ostatnim czasie sprawia miłą niespodziankę miłośnikom astronomii. Gwałtownie przybiera na jasności i według najnowszych obliczeń może osiągnąć aż -0.7m jasności !!! Formuła jasności wygląda obecnie tak : m1 = 3.15 + 5 log d + 11.7 log r Oznacza to że kometa już ma jasność absolutną (H= 3.15) a współczynnik aktywności komety (K1= 11.7) n= 4.68 9 grudnia 2003 r.) miała jasność ok. +9m , średnicę komy Dia= 5' i stopień kondensacji DC= 5 (w skali od 0 do 9 im mniejsza wartość tym kometa jest bardziej rozmyta i trudniejsza do obserwacji. 9 oznacza kometę z komą niemal punktową podobną do gwiazdy) oraz krótki warkocz 6' Obecnie (16 II 2004 r.) ma jasność ok. +6.9m , średnicę komy Dia= 7' i stopień kondensacji DC= 5 oraz warkocz długości 50' Jak już wcześniej pisałem ta "kometa jest" dla obserwatorów z południowej półkuli Ziemi, lecz jeśli osiągnie -0.7m to być może i nam uda się ją zobaczyć. Kometa będzie widoczna do ok. 15 marca 2004 r. (WIECZÓR) następnie warto poszukać ją na (PORANNYM) niebie między 1 a 30 kwietniem 2004 r. Będzie niestety nisko nad horyzontem tylko ok. 4° z jasnością ok. +1.0m więc musi być jasna by dało się ją dostrzec. Może się zdarzyć iż na porannym niebie ujrzymy wyłaniający się spod wschodniego horyzontu długi warkocz komety ale już samej komy nie będziemy mogli dostrzec. Następnie przez maj nie będzie widoczna (w maksimum blasku) i od ok. 1 czerwca 2004 r. pojawi się (WIECZÓR) niziutko nad zachodnim horyzontem. Podane daty są obliczone dla Słońca poniżej -6° Zobacz moje mapki i efemerydę komety z fazami Księzyca wschodami i zachodami Słońca, Księżyca i komety. POLECAM ! 
Kilka ciekawszych zdjęć : 2003-12-08 (na www.schweifstern.de/aktuelles.htm) 2003-12-07 (animacja GIF) (na panther-observatory.com/comets.htm) 2003-11-30 (na www.astrostudio.at) 2003-11-27 (na www.theastronomer.org) 2003-11-19 (na www.astrostudio.at) 2003-11-18 (na encke.jpl.nasa.gov) 2003-11-02 (na encke.jpl.nasa.gov) 2003-11-?? (na www.starnetok.net/~gmiller) 23 V 2004 r. kometa zbliży się do Syriusza na odległość kątową 2°14' C/2002 T7 (LINEAR)
Przejdzie przez gwiazdozbiory: Ryby -> Pegaz ->Ryby -> Wieloryb -> Rzeka Erydan -> Zając -> Wielki Pies -> Rufa -> Hydra -> Sekstans
C/2003 T4 (LINEAR) - odkryta 13 X 2003 r. przez obserwatorów z Lincoln Laboratory ETS w Nowym Meksyku (M. Blythe, F. Shelly, M. Bezpalko, R. Huber, L. Manguso, D. Torres, R. Kracke, M. McCleary, H. Stange, Measurers J. Stuart, R. Sayer, J. Evans, J. Kommers) pracujących przy projekcie LINEAR. W momencie odkrycia (w Smoku niedaleko d Dra) miała jasność +17,5m warkocz długości 3' i komę średnicy 0,1'. Obecnie (16 II 2004 r.) jasność absolutna komety wynosi (H0= 3.9) poprzednio 6.0, a współczynnik aktywności (K1= 11.8) wcześniej 10.0 m1 = 3.9 + 5 log d + 11.8 log r Oznacza to, że kometa będzie jaśniejsza od przewidywań i osiągnie w maksimum +3.4m (10 IV 2005 r.) Do 1 I 2005 r. kometa będzie okołobiegunową (niezachodzącą), a następnie będzie widoczna rano i wieczorem. Dłużej jednak ją zobaczymy na porannym niebie (do 29 III 2005 r. m1= +3.6m) gdyż na wieczornym niebie będzie tylko do ok. 7 II 2005 r. z jasnością m1= +6.5m Tak więc będzie to stosunkowo jasna kometa widoczna w Polsce nawet przez lornetkę 10x50 lub nawet "gołym okiem" mniej więcej do połowy marca 2005 r. Kąt nachylenia orbity to 86,5° zatem "uderzy" z góry i przejdzie na południe ekliptyki stając się od 23 III 2005 r. kometą południa. Przejdzie przez peryhelium 3 IV 2005 r. w odległości (q= 0.84978435 AU). Najbliżej Ziemi będzie 22 IV 2005 r. (delta= 1.0815579462403 AU) w Rzeźbiarzu z jasnością +3.65m. Nie będzie wówczas widoczna z Polski. W maksimum jasności 10 IV 2005 r. (+3.39m) też już jej nie zobaczymy :( Ostatnia bezksiężycowa obserwacja komety to 19 III 2005 r. o 2:40 UT tuż po zachodzie Księżyca. Kometa będzie tylko ok. 10° nad wschodnim horyzontem. Do 29 marca 2005 r. będziemy mogli cieszyć się kometą C/2003 T4 (LINEAR) z jej jasnością +3.6m, oddaloną od Słońca o (r= 0.856588084331985 AU) i od Ziemi o (delta= 1.2592332360972 AU) zbliżającą się z prędkością 45.5 km/s do Słońca. C/2003 T4 (LINEAR)
Przejdzie przez gwiazdozbiory: Herkules -> Lutnia -> Lis -> Strzała -> Orzeł -> Delfin -> Wodnik -> Koziorożev -> Wodnik Moje zdjęcia komet : C/2004 F4 (Bradfield) i C/2001 Q4 (NEAT) Zdjęcia robiłem aparatem Zenit 12XP i nowo zakupionym jasnym obiektywem Auto Revuenon 55/1.4 Niestety to był chrzest tego obiektywu co widać na zdjęciach (niechciana koma i winietowanie). Jednak do komety Bradfield był mi niezastąpiony ze swoją jasnością f/1.4 !!!
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Strona w serwisie AstroWWW portalu Astronomia.pl |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
